[Trung Quốc] Đăng ký nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý của nước ngoài ở Trung Quốc: Một số vấn đề cần lưu ý từ thực tiễn

Mô tả

Tác giả: Luật sư Lê Quang Vinh – Bross & Partners Bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, đặc biệt là nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý, của Việt Nam ở Trung Quốc - thị trường xuất khẩu lớn thứ 2 thế giới của Việt Nam – sẽ góp phần quan trọng để duy trì và tăng giá trị kim ngạch xuất khẩu đối với hàng hóa của Việt Nam. Mất tài sản sở hữu tuệ có nghĩa là mất thị trường giống như nhiều bài học gần đây như chỉ dẫn địa lý nước mắm Phú Quốc hay café Buôn Ma Thuột, nhãn hiệu nổi tiếng café G7, thuốc lá Vinataba, kẹo dừa Bến Tre bị chiếm đoạt ở Trung Quốc. Luật sư Lê Quang Vinh - người được Cục Sở hữu trí tuệ mời trình bày tại hội thảo diễn ra tại Hà Nội ngày 20/07/2023 “Đăng ký bảo hộ, quản lý và khai thác phát triển nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý của Việt Nam tại Trung Quốc” có sự tham gia của các chuyên gia đến từ Cơ quan sở hữu trí tuệ Trung Quốc (CNIPA)- khái quát hóa pháp luật và thực tiễn ở Trung Quốc liên quan đến nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý nhằm giúp doanh nghiệp Việt Nam có thêm hiểu biết và chuẩn bị tốt hơn khi đăng ký và bảo vệ tài sản vô hình của mình ở thị trường khổng lồ này. I. Vài nét về hệ thống sở hữu trí tuệ của Trung Quốc Trung Quốc là một trong năm cơ quan sở hữu trí tuệ lớn nhất thế giới (hay còn gọi là IP5).[1] Hệ thống sở hữu trí tuệ Trung Quốc được xem là phát triển nhanh và ngoạn mục nhất thế giới với bằng chứng là họ đạt được rất nhiều thành tựu lớn trong thời gian gần đây.[2] Lần đầu tiên vào năm 2020, Trung Quốc có tới 124 công ty - nhiều hơn so với 121 công ty của Mỹ - nằm trong bảng xếp hạng Fortune Global 500 trong khi còn nhớ rằng vào năm 1990 Trung Quốc không có một công ty nào thuộc bảng xếp hạng Fortune Global 500 lần đầu xuất hiện cùng năm đó.[3] Trung Quốc nhiều năm liền giữ vị trí quán quân thế giới về sáng chế với 1,5 triệu đơn năm 2020 chiếm 45,7% tổng lượng đơn sáng chế toàn cầu, 9,3 triệu đơn nhãn hiệu so với 17 triệu đơn của thế giới. Pháp luật sở hữu trí tuệ của Trung Quốc liên tục được cập nhật sửa đổi cùng với việc tham tích cực của Tòa án tối cao hướng dẫn xét xử để theo kịp sự phát triển của khoa học và internet. Trung Quốc cũng là nơi tranh tụng sở hữu trí tuệ nhiều nhất thế giới, trong đó ghi nhận năng lực xét xử tốc độ cao và hiệu quả của hệ thống tòa án sở hữu trí tuệ (specialized IP courts) và tòa án đặc biệt về sở hữu trí tuệ (IP tribunals). Ví dụ, năm 2017 hệ thống tòa án Trung Quốc nhận được 237.242 vụ án sở hữu trí tuệ và đã giải quyết được 225.678 vụ so với 8.857 vụ án được xét xử bởi hệ thống tòa án Hoa Kỳ trong cùng năm 2017, hoặc so với 114.952 vụ được xét xử bởi hệ thống tòa án Liên minh Châu Âu (gồm tòa án 28 quốc gia thành viên và các tòa thuộc EU).[4] Một điểm nhấn nữa rất đáng chú ý là năm 2020, Trung Quốc thể hiện quyết tâm rõ rệt hơn để chống hiện tượng chiếm đoạt nhãn hiệu của chủ thể quyền nước ngoài (bad faith) bằng việc bổ sung quy định từ chối bảo hộ nhãn hiệu xin đăng ký thiếu ý định sử dụng thực sự, và từ chối bảo hộ “đơn đăng ký bất thường”. II. Nhu cầu và rủi ro pháp lý về bảo hộ nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý có nguồn gốc Việt Nam ở Trung Quốc Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn thứ hai của Việt Nam (chỉ sau Mỹ) với kim ngạch xuất khẩu đạt 48,90 tỷ USD.[5] Các sản phẩm nông nghiệp của Việt Nam, trong đó chỉ tính riêng xuất khẩu rau quả có thể đạt kim ngạch xuất khẩu tới 5 tỷ đô Mỹ trong năm 2023, có thể đóng góp chủ lực cho kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Hiện nay không có nghiên cứu hoặc thống kê của Việt Nam về số lượng đơn đăng ký bảo hộ sáng chế, kiểu dáng, nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý có nguồn gốc VIệt Nam ra nước ngoài gồm cả thị trường Trung Quốc. Nhưng nhìn chung theo quan sát của tôi, Trung Quốc có lẽ là nơi mà Việt Nam có nhu cầu bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ (chủ yếu là nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý) đứng thứ 2 thế giới (sau Mỹ) vì theo báo cáo hàng năm của Cơ quan sở hữu trí tuệ Trung Quốc (CNIPA), chẳng hạn như năm 2019, Việt Nam có 488 đơn đăng ký nhãn hiệu ở Trung Quốc trong đó có 313 nhãn hiệu được cấp. Năm 2020, Việt Nam có 345 đơn đăng ký nhãn hiệu trong đó có 254 Chuyên mục: Thông tin chung Nguồn gốc: [13] Nguồn: EU-CHINA IPR2 – Q&A Manual China Legislation on Geographical Indications Nguồn: Trung tâm WTO và Hội nhập - VCCI (trungtamwto.vn) Bài viết: https://trungtamwto.vn/chuyen-de/24036-dang-ky-nhan-hieu-va-chi-dan-dia-ly-cua-nuoc-ngoai-o-trung-quoc-mot-so-van-de-can-luu-y-tu-thuc-tien File đính kèm: https://databankfiles.worldbank.org/public/ddpext_download/GDP.pdf | http://ipr.mofcom.gov.cn/zhuanti/jkblh/iplaws/gi/ncpgigl.pdf Loại file: pdf | pdf