[Australia] FDI Australia tại Việt Nam: Bối cảnh mới và tác động tới triển vọng thu hút FDI Australia vào Việt Nam

Mô tả

1. Cơ hội từ các FTA thế hệ mới cho đầu tư của Australia vào Việt Nam Tính đến tháng 1/2022, Việt Nam có 15 FTA đã có hiệu lực với 53 đối tác thương mại và là một trong những nền kinh tế mở cửa nhất trong khu vực và trên thế giới. Đặc biệt, với việc tham gia một số FTA thế hệ mới như Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ Xuyên Thái Bình Dương (CPTPP), FTA Việt Nam – EU (EVFTA), FTA Việt Nam –Vương quốc Anh (UKVFTA), và Hiệp định Đối tác Toàn diện Khu vực (RCEP) trong thời gian gần đây đã mở ra những cơ hội to lớn cho Việt Nam trong việc thúc đẩy thương mại và tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài. Trong số 15 FTA trên có 03 FTA chung giữa Việt Nam và Australia là: FTA ASEAN – Australia/New Zealand (AANZFTA) có hiệu lực từ 2010, CPTPP có hiệu lực từ 2019, và RCEP có hiệu lực từ 2022. AANZFTA đã được thực thi từ 2010 nhưng trong Hiệp định này Việt Nam có ít cam kết về đầu tư cho các nhà đầu tư Australia (chỉ mở thêm 2 phân ngành dịch vụ giáo dục trung học phổ thông so với WTO), do đó không tạo ra được nhiều tác động trực tiếp đáng kể đối với thu hút đầu tư của Australia vào Việt Nam. Tuy nhiên, trong hai FTA thế hệ mới là CPTPP và RCEP, Việt Nam có cam kết tương đối cao về cả mở cửa đầu tư và bảo hộ đầu tư cho các nhà đầu tư của Australia nên dự kiến các FTA này sẽ có tác động mạnh mẽ hơn đối với dòng đầu tư FDI của Australia vào Việt Nam. Với CPTPP, Việt Nam cam kết mở cửa đầu tư cao hơn WTO cho FDI Australia ở nhiều lĩnh vực, trong cả khu vực dịch vụ và sản xuất, trong đó có những lĩnh vực thế mạnh của Australia như: dịch vụ tài chính, giáo dục, viễn thông, pháp lý, phân phối, môi trường, quảng cáo… Ngoài ra, Việt Nam cũng có nhiều cam kết về bảo hộ đầu tư nhằm đảm bảo các quyền và lợi ích cho nhà đầu tư của Australia khi đầu tư kinh doanh tại thị trường Việt Nam, như các cam kết về không phân biệt đối xử (với các nhà đầu tư trong nước và với các nhà đầu tư từ các nước khác), không áp đặt các yêu cầu thực hiện (như yêu cầu về tỷ lệ nội địa, về lượng hàng xuất khẩu tối thiểu…), không áp đặt các yêu cầu về bổ nhiệm nhân sự, được bảo vệ bởi các chuẩn đối xử tối thiểu, được đền bù khi bị trưng thu trưng dụng… Đặc biệt, khi có mâu thuẫn phát sinh với các cơ quan Chính phủ Việt Nam, các nhà đầu tư Australia có thể sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp Nhà nước – Nhà đầu tư (ISDS) khá toàn diện trong CPTPP. Tương tự, trong RCEP Việt Nam cũng có nhiều cam kết về đầu tư cao hơn WTO cho các nhà đầu tư của Australia. Về mở cửa đầu tư, tương tự như trong CPTPP, Việt Nam cũng có các cam kết mở cửa đầu tư trong cả khu vực dịch vụ và sản xuất, tuy nhiên mức độ mở cửa không cao bằng CPTPP. Chẳng hạn, đối với khu vực dịch vụ, trong 6 năm đầu thực thi RCEP, Việt Nam chỉ mở cửa hơn WTO ở 02 phân ngành dịch vụ (dịch vụ cung cấp thiết bị đường sắt và dịch vụ đóng gói thực phẩm, đồ gia dụng). Còn đối với các nghĩa vụ bảo hộ đầu tư, Việt Nam có nhiều cam kết tương tự CPTPP, nhưng thường ở mức thấp hơn CPTPP, và không có cơ chế giải quyết tranh chấp ISDS (các nước thành viên sẽ thảo luận về cơ chế này sau). Ngoài các cam kết về đầu tư, các cam kết về mở cửa thị trường hàng hóa, về hải quan và tạo thuận lợi thương mại, về tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ, về cạnh tranh… của Việt Nam trong CPTPP và RCEP cũng góp phần làm tăng sức dẫn của thị trường Việt Nam trong mắt các nhà đầu tư Australia. Bên cạnh đó, các nhà đầu tư Australia khi hoạt động tại Việt Nam cũng được hưởng những lợi ích mà các FTA khác của Việt Nam mang lại như môi trường đầu tư, kinh doanh của Việt Nam sẽ minh bạch và thuận lợi hơn khi Việt Nam thực thi các cam kết FTA, hay cơ hội thị trường xuất khẩu mở rộng hơn khi các đối tác FTA cắt giảm thuế quan cho hàng hóa của Việt Nam… Thực tế thực thi CPTPP trong 03 năm đầu tiên đã cho thấy một số tín hiệu tích cực trong thu hút FDI từ một số đối tác CPTPP như Canada, Mexico, New Zealand. Tuy nhiên, do tác động quá lớn của đại dịch COVID-19 nên nhiều cơ hội từ CPTPP vẫn chưa được hiện thực hóa và chưa tạo ra những thay đổi rõ nét trong thu hút Chuyên mục: Đầu tư trực tiếp của Australia tại Việt Nam Nguồn gốc: Báo cáo nghiên cứu: Đầu tư trực tiếp của Australia vào Việt Nam: Đánh giá hiệu quả thực tế và Những giải pháp chính sách (https://trungtamwto.vn/an-pham/19842-bao-cao-nghien-cuu-dau-tu-truc-tiep-cua-australia-tai-viet-nam-danh-gia-hieu-qua-thuc-te-va-nhung-giai-phap-chinh-sach) Nguồn: Trung tâm WTO và Hội nhập - VCCI (trungtamwto.vn) Bài viết: https://trungtamwto.vn/chuyen-de/19845-fdi-australia-tai-viet-nam-boi-canh-moi-va-tac-dong-toi-trien-vong-thu-hut-fdi-australia-vao-viet-nam